Zitting van 4 september 2026
OPENBARE ZITTING
8 Operaties - Vorming, training en opleiding - Operationeel personeel. Reglement en protocol fysieke paraatheid. Aanpassing - goedkeuring
Beschrijving
Juridische gronden
Bevoegdheid
● Wet van 15 mei 2007 betreffende de civiele veiligheid.
Toepasselijke wetgeving
● Koninklijk Besluit van 19 april 2014 tot bepaling van het administratief statuut van het operationeel personeel van de hulpverleningszones (hierna ‘KB administratief statuut’), boek 7.
● Ministeriële omzendbrief van 8 oktober 2016 betreffende de evaluatie van de operationele leden van de hulpverleningszones.
● Ministeriële omzendbrief van 1 maart 2017 aangaande de fysieke paraatheid van de operationele personeelsleden van de hulpverleningszones en de accreditatie van de dragers van adembescherming.
● Wet van 19 december 1974 tot regeling van de betrekkingen tussen de overheid en de vakbonden van haar personeel.
● Koninklijk Besluit van 28 september 1984 tot uitvoering van de wet van 19 december 1974 tot regeling van de betrekkingen tussen de overheid en de vakbonden van haar personeel (hierna 'KB van 28 september 1984').
Voorgaande besluiten
● Besluit zoneraad van 31 januari 2025 - Fysieke paraatheid en ademluchtaccreditatie.
● Besluit zonecollege van 24 april 2026 - Operationeel personeel. Reglement en protocol fysieke paraatheid. Aanpassing - goedkeuring.
Doelstelling meerjarenbeleidsplan 2026-2031
● OPS OD 1.1 - BZR stelt een opleidings- en oefenbeleid op.
Aanleiding
Eén jaar na het invoeren van de PPMO-testen voor fysieke paraatheid en ademluchtaccreditatie werden het reglement en het protocol geëvalueerd.
Argumentatie
Brandweer Zone Rand is als werkgever verplicht om haar medewerkers voor te bereiden op de risico’s waarmee ze geconfronteerd kunnen worden, zowel de mentale als lichamelijke risico’s. Deze voorbereiding zorgt ervoor dat een veilige operationele inzetbaarheid mogelijk is.
De inzetbaarheid van het brandweerpersoneel van Brandweer Zone Rand wordt bepaald aan de hand van 4 pijlers:
● Medische geschiktheid
● Fysieke paraatheid
● Vaktechnische bekwaamheid
● Gedragscompetenties
Het reglement fysieke paraatheid heeft betrekking op de pijler fysieke paraatheid en deels, voor de ademluchtaccreditatie, op de pijler vaktechnische bekwaamheid.
Het model van evaluatieverslag van het operationeel personeel voorziet dat het personeelslid onder meer wordt geëvalueerd op de fysieke paraatheid en op ademluchtaccreditatie.
Aanpassing PPMO-test
Om te oordelen over de fysieke bekwaamheid van het operationeel personeel werd de test uit de ministeriële omzendbrief van 1 maart 2017 in Brandweer Zone Rand geïmplementeerd. Hoewel deze test de taken van de brandweerman enigszins weerspiegelt, zijn er ook enkele nadelen aan verbonden:
● een aantal testonderdelen worden individueel afgelegd, terwijl dat in de praktijk steeds met 2 personen gebeurt;
● een aantal testonderdelen meten niet de fysieke parameters die getest moet worden;
● er is geen verband tussen de resultaten van de test en de resultaten van de inspanningsproeven bij het medisch onderzoek. De test kan niet aantonen of iemand over een gemiddelde conditie beschikt;
● voor de trappenloop wijst onderzoek uit dat 75% van de niet-geslaagden wel slaagt in een alternatieve, evenwaardige test op een vaste trap;
● er kan niet individueel getraind worden voor de verschillende onderdelen van de test;
● er is geen alternatief voor de test in geval van beperkte medische problemen;
● de test vraagt een grote logistieke organisatie met veel verplaatsingstijd voor de personeelsleden;
● de organisatie van de test is niet efficiënt: 2 begeleiders voor 1 deelnemer, 1 deelnemer per uur.
De directie operaties ontwikkelde, op basis van wetenschappelijke literatuur en in samenwerking met het sportmedisch centrum Nottebohm, een alternatief testprotocol voor de fysieke paraatheid en ademluchtaccreditatie. Hiermee wijkt Brandweer Zone Rand af van de ministeriële omzendbrief van 1 maart 2017. Het nieuwe testprotocol is gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek over de fysieke capaciteiten die nodig zijn als brandweerman of -vrouw: armkracht, beenkracht, buikspieren, uithouding en een inspanning leveren onder adembescherming.
Het nieuwe testprotocol bestaat uit 2 onderdelen:
● Fysieke testbatterij: halve squat, gebogen arm hang, planken, pushups, 2400m hardlopen, waarbij een gemiddelde kracht en uithouding wordt gevraagd om te slagen. De minimumnormen houden rekening met de leeftijd en het geslacht van de deelnemer. Voor de loopproef is een alternatieve fietsproef voorzien;
● Proef onder ademlucht: voor de accreditatie als ademluchtdrager is de voorwaarde om te slagen voor iedereen dezelfde, vermits de handelingen op interventie voor elke ademluchtdrager dezelfde zijn en onder dezelfde voorwaarden gebeuren. De deelnemer dient 400m te stappen in volledige interventiekledij onder ademlucht (gekoppeld), waarbij de deelnemer een gewicht van 20 kg meedraagt.
De nieuwe test kan in de directe omgeving van elke brandweerpost van de zone uitgevoerd worden. Hierdoor worden de verplaatsingen beperkt en kan de beschikbaarheid van een post beter gegarandeerd worden. Individuele training voor deze testen is mogelijk met beperkt materiaal.
Het onderdeel over de kennis van het adembeschermingstoestel wordt niet meer opgenomen in het protocol en wordt ondergebracht in de pijler 'vaktechnische bekwaamheid'.
Het reglement werd in functie van het nieuwe protocol aangepast en op een aantal punten verfijnd, vooral wat betreft planning, herkansingen en inschrijvingen voor de test.
Visie syndicale partners
Het reglement behandelt grondregelingen inzake het administratief statuut en de voorgestelde wijzigingen dienden bijgevolg ter onderhandeling te worden voorgelegd op het bijzonder onderhandelingscomité. Dit gebeurde op 13 mei 2026.
De onderhandelingstermijn, zoals voorzien in artikel 25 van het KB van 28 september 1984, liep af op 12 juni 2026. Het voorstel van protocol werd op 15 juni 2026 bezorgd aan de syndicale partners, waarbij deze hierop konden reageren binnen een termijn van 15 werkdagen.
Brandweer Zone Rand ontving volgende reacties van de syndicale partners:
ACV: Ondertekend protocol van akkoord ontvangen op 24 juni 2026;
ACOD: Ondertekend protocol van niet - akkoord ontvangen op 29 juni 2026;
VSOA: Ondertekend protocol van niet - akkoord ontvangen op 30 juni 2026.
In de reacties van de syndicale partners wordt aangegeven dat zij de redenering van Brandweer Zone Rand rond het invoeren van generieke testen niet volgen, ondanks de duidelijke wetenschappelijke onderbouwing, terug te vinden in bijlage.
Verder zien zij een risico in de gevolgen van het niet slagen voor de testprocedure.
Motivering Brandweer Zone Rand om aanpassing van de test door te voeren
Brandweer Zone Rand is als werkgever verplicht om de werknemers zo goed mogelijk voor te bereiden op de risico's van de functie en te zorgen dat hun veiligheid gegarandeerd blijft.
Er wordt interne begeleiding voorzien voor de fysieke proeven, er zijn mogelijkheden tot herkansing en de individuele voorbereiding voor de medewerker wordt eenvoudiger. Verder is de doelstelling van het beleid rond inzetbaarheid om mensen maximaal in te zetten op de taken die zij op een veilige manier kunnen uitoefenen.
Brandweerman blijft een risicovolle functie waarbij veel gevraagd wordt op fysiek vlak. De impact van de fysieke conditie, zeker om een lange loopbaan bij de brandweer haalbaar te houden, is hier niet te onderschatten. Huidig voorgesteld testprotocol draagt bij aan een veilige en toekomstbestendige brandweerwerking.
Bijlagen
- 20260904 BELEID Bijlage 1 Protocol bijzonder onderhandelingscomité fysieke paraatheid
- 20260904 BELEID Bijlage 2 Protocol fysieke paraatheid Brandweer Zone Rand
- 20260904 BELEID Bijlage 3 Reglement fysieke paraatheid Brandweer Zone Rand
- 20260904 BELEID Bijlage 4 Fysieke paraatheid noodzaak en testprotocol
- 20260904 BELEID Bijlage 5 BOC protocol Reactie VSOA (mail_20260604)
- 20260904 BELEID Bijlage 6 BOC protocol Antwoord BZR (20260609 Reglement en protocol fysieke paraatheid-onderhandeling)
Beraadslaging
De zonecommandant geeft ter zitting verdere toelichting bij dit agendapunt.
De voorzitter deelt mee dat Geert Vandekeybus, burgemeester van Essen, niet aanwezig kon zijn op de zitting, maar wel een mail bezorgde met een aantal bedenkingen bij dit agendapunt. De voorzitter meent dat uit de toelichting blijkt dat aan deze bezorgdheden wordt tegemoet gekomen. Er wordt eveneens aangehaald dat de vrijwilligers hierin te weinig betrokken zijn geweest. De voorzitter geeft mee dat dit besproken is op het bureau van de vrijwilliger, wat het aangewezen platform is om de mening van de vrijwilliger te horen.
De zonecommandant geeft aan dat hij de twijfel bij verschillende vrijwilligers kan begrijpen, omdat de concrete normen die behaald moeten worden nog niet werden gepubliceerd. De officiële communicatie wordt opgestart na goedkeuring van dit agendapunt door de zoneraad. Waarschijnlijk zullen velen gerustgesteld zijn wanneer ze effectief weten wat er verwacht wordt.
Lukas Jacobs, burgemeester van Kalmthout, bevestigt dat de aanpassing van de proeven ook in post Kalmthout onrust creëert. Er is onder meer de kritiek dat de proeven werden opgesteld door beroepsmensen die tijdens hun werkuren mogen sporten, maar dat de vrijwilligers hiervoor in hun vrije tijd moeten oefenen. Lukas Jacobs geeft aan dat het zeer belangrijk is om hiervoor draagvlak te creëren bij de vrijwilligers. Er zijn echt mensen die denken dat ze niet aan de gestelde voorwaarden zullen kunnen voldoen. Het is ook belangrijk om de nodige evaluatie en remediëring te voorzien. Veiligheid is uiteraard belangrijk, maar het is ook niet de bedoeling dat hierop carrières bij de brandweer gaan stuklopen.
De zonecommandant is ervan overtuigd dat de proeven haalbaar zijn en dit niet voor problemen gaat zorgen. Verder geeft hij mee dat er zeker geëvalueerd en bijgestuurd zal worden indien te veel personeelsleden hierop zouden vastlopen.
Dieter Wouters, burgemeester van Wuustwezel, vraagt vanaf wanneer er effectief gevolgen worden verbonden aan het niet-slagen voor de proeven.
De zonecommandant licht toe dat de eerste keer niet-slagen geen operationele gevolgen heeft en er dan binnen de zes maanden een herkansing mogelijk is. Bij de tweede keer niet-slagen wordt bekeken wat nog mogelijk is.
Bart Seldeslachts, burgemeester van Kontich, vult nog aan dat er ook heel wat reactie was op de huidige testen, dus dat het goed is dat hier toch opnieuw mee aan de slag gegaan is. Daarnaast voelt ook hij de ongerustheid over de nieuwe proeven. Uiteraard is de veiligheid heel belangrijk, maar het neveneffect mag niet zijn dat er teveel vrijwilligers hierdoor afvallen. Ook hij dringt aan op mogelijke evaluatie en bijsturing.
Adinda van Gerven, burgemeester van Brasschaat, treedt bij dat iedere verandering moeilijk is. Maar ze is wel voorstander van de fysieke proeven. Bij politie hebben ze dergelijke proeven niet, waardoor toch veel personeelsleden uitvallen door blessures.
In de besluitvorming wordt opgenomen dat evaluatie en bijsturing van de proeven mogelijk moet zijn.
Financiële implicatie
Financiële informatie
Geen financiële impact.
Motivering
Niet van toepassing.
Besluit
Artikel 1
De zoneraad neemt kennis van het standpunt van de syndicale partners betreffende het reglement en het protocol fysieke paraatheid en van de getekende protocollen van het syndicaal overleg met betrekking tot dit reglement.
Artikel 2
De zoneraad bevestigt de formulering en motivering van het standpunt van de werkgever betreffende het reglement en het protocol fysieke paraatheid.
Artikel 3
De zoneraad keurt het reglement en het protocol fysieke paraatheid goed, waarbij de mogelijkheid tot evaluatie en eventuele bijsturing moet worden voorzien.